Autonomos

Fatoş Demirtaş Bajarê Moutierê ya li rojavayê Swîsreyê ji serê salê û vir ve parçeke Kantona Jurayê ye. Moutier berîya 1ê kanûna paşîn a 2026an bi ser Kantona Bernê ve bû. Veqetîna bajêr ji Kantona Bernê bi referandûmekê pêk hat ku çar sal berê hat lidarxistin. Referandûma derbarê qedera polîtîk …

Hewzeya Çemê Rhonê ku ji av û rûbarên diçin ser vî çemî pêk tê, wekî sînorên Kantona Valaisê tê qebûlkirin. Newala Çemê Rhonê, Alpên Pennine û Alpên Berne ku du rêzeçiyayên herî mezin ên kantonê pêk tînin, ji hev vediqetîne. Sebeba ka çima navê Vallais li kantonê hatîye kirin, hebûna …

Jura ji alîyê nifûsê ve kantona herî biçûk a Swîsreya Romand e ku piranîya erdên wê ji çîyayan pêk tê. Kanton, wekî çend kantonên din ên li welêt bi navê “komar” tê pênasekirin. Kanton navê xwe ji Çîyayayên Jura girtîye ku piranîya sînorên Swîsre û Fransayê pêk tînin. Profîl Nifûs: …

Nuqteyên giring: Trump nûnerekî taybet ji bo vê girava herî mezin a cîhanê peywirdar kir Nûnerê taybet got ew ê hewl bide Greenlad bibe parçeyeke Amerîkayê Denmark reaksîyon nîşan da û ji Amerîkayê xwest rêzê li yekitîya axa Denmarkê re bigire  Trump bi biryareke dawî, nûnereke taybet a DYAyê ji …

Neuchatel kantoneke li herêma Swîsreya Roman a fransîaxêv e. Erdên kantonê bi piranî ji Çiyayên Jura yên li bakur pêk tên. Gola Neuchatelê ku gola herî mezin a di nava erdên Swîsreyê de ye sînorên başûr ên kantonê ye. Mîrektîya Neuchatelê di sedsala 12. de hatîye damezrandin û herêm di …

Nuqteyên giring Şerê rizgariya Angolayê di 1961an de li hemberê Portûgalê dest pê kir Kuba desteka leşkerî da MPLAyê lê Amerîka û welatên kevneperest ên li herêmê piştevanîya du FNLA û UNITAyê kirin Piştî Şoreşa Qerenfîlê, Portûgal bi hêzên Angolayê re dest bi muzakereyan kir Angola di 1975an de serxwebûna …

Fribourg kantoneke li rojavayê Swîsreyê ye û ji alîyê rûbera erdên xwe heştemîn kantona herî mezin a welêt e. Navê kantonê xwe dispêre peyva almanî “Freiburg” (bajarê azad). Tevî ku parçeyeke wê ya mezin li herêma Swîsreya Roman e, ji ber hebûna hejmareke zêde almanîaxêvan wekî kantoneke duzimanî tê qebûlkirin. …

Digel ku 500 roj zêdetir di ser hilbijartinan re derbas bûn, partîyên belçîkî ji bo hikumetekê li hev nekirin. Sebeba vê, nakokîya di navbera partîyên fransîaxêv û flamanîavêv de ye. Partîyên çep ên fransîaxêv naxwazin partîya flaman N-VA tevlî hikumetê bibe. Bajarê Brukselê 500 roj in nikare hikumetekê ji xwe …

Profîl Nifûs: 531.000 Berfirehbûn: 248 km² Paytext: Cenev Zimanê fermî: Fransî Kengî tevlî Swîsreyê bû?: 1815 Cenev kantoneke li herêma Swîsreya Roman e ku li başûrêrojavayê welêt e. Kanton navê xwe ji bajarê Cenevê girtîye ku bi nifûs û aborîya xwe bajarekî giring ê Swîsreyê ye. Sê alîyên erdên kantonê …

Pisporê federalîzmê Khim Lal Devkota gotareke bi sernavê “dersên Swîsreyê yên ji bo rêwîtîya federal a Nepalê” nivîsand. Di gotarê de tê gotin, “mînaka Swîsreyê nîşan dide, rêvebirina baş, sazîyên xurt û federalîzma kêrhatî pêdivîyên ji bo pêşketinê ne.” Nepal welatekî Asyayê ye ku piranîya erdên wê ji Çiyayên Hîmalayayan pêk …

Gelên Fransayê nema modela jakoben a terîtoryal qebûl dikin. 73 ji % gelên li Fransayê daxwaza federalîyê dikin. Piranîya civakê dixwazin herêm li gorî krîterên çandî û zimanî bên damezrandin. Daxwazên parastina nasnameya herêmî û zimanî di nava civaka Fransayê de xurt dibe. Piranîya gelên li herêmên sînor dijîn, dawxaza …

Fatoş Demirtaş  Vaud bi nifûs û erdên xwe kantona herî mezin a li rojavayê Swîsreyê ye. Ji alîyê berfirehbûna erdên xwe jî Vaud kantona çaremîn e. Kantona Vaudê di çarçoveya sîstema federal a Swîsreyê de xwedî erkên, qanûnçêkirin, îdarî û darazê ne. Grand Conseil (Konseya Bilind) parlamentoya kantonê ye û …

Belçîka di 1830an de serxwebûna xwe bi dest xist. Di 1831an Belçîka bû dewleteke neteweyî ya xwedî destûreke bingehîn a demokratîk. Belçîka yek ji welatê cîhanê ye ku xwedî destûreke bingehîn a demokratîk e. Destûra Bingehîn xwe dispêre proseya Belçîkayê ya ji bo serxwebûnê ya salên 1830-31an. Lewma jî ev belgeya hiqûqî …

Puigdemont dixwaze Dadgeha Destûra Bingehîn a Îspanyayê biryara girtina wî betal bike. Eger ev pêk were, serokê berê yê Katalonyayê wê vegera welatê xwe. Serokê berê yê Katalonyayê Puigdemont dixwaze Dadgeha Destûra Bingehîn a Îspanyayê biryara girtina wî betal bike. Parêzerên Carles Puigdemont bi vê armancê serî li dadgehê dan. …

Katalonya ji bo transferkirina erkên bacê bi Îspanyayê re rûnişt. Hikumetên katalan bi taybetî dixwazin baca dahatê ya takekesî (IRPF) berhev bikin. Dema Katalonya hemû erkên berhevkirina bacê bi dest bixe, wê 22 milyar euro qezenca wê çêbe. Katalonya bi Îspanyayê re bidestxistina erkên berhevkirina bacê gotûbêj dike. Ev meseleya …

Fransa û Kaledonyaya Nû ji bo statuya herêmê li hev kirin. Statu destûrê dide, Kaledonyaya Nû bibe dewlet û ji alîyê sîstema navdewletî ve bê naskirin. Fransa bi Kaledonyaya Nû re peymaneke dîrokî mor kir. Bi vê peymanê, Parîsê statuyeke nû ji bo vê girava li Okyanûsa Pasîfêkê qebûl kir. …

Paytexta Belçîkayê Bruksel tam salekê ye li bende hikumeta xwe ye. Ev rewş roj bi roj li Brukselê acizîyên welatîyan û bi taybetî jî gazinên sektora kar zêdetir dike. Bi armanca protestoya partîyên sîyasî, di  9ê hezîranê de ku salvegera hilbijartinê ye, li navenda bajêr Pîknîkeke Sivîl hat lidarxistin. Paytexta …

35,000 kes li Welatê Baskê ji bo serxwebûnê meşîyan. Çalakî ji alîyê rêxistina Gure Esku ve hat lidarxistin ku ji bo mafê self-determînasyonê hatîye avakirin. Welatê Baskê dixwaze bi awayekî azad qedera xwe dîyar bike. Bi vê armancê, her sal li welêt çalakîyeke berfireh tê lidarxistin. Pêşengîya çalakîyan ji alîyê rêxistina …

Eyaleta Belûcistanê ya girêdayî Pakistanê serxwebûna xwe ragihand. Lîderên belûcî ji Hindistanê piştevaniyê daxwaz dikin. Eyaleta Belûcistanê ji Pakistanê veqetiya û serxwebûna xwe ragihand. Times Algebraya girêdayî Hindistanê navê dewleta nû wekî “Komara Belûcistanê” ragihand. Dibêje lîderên belûcî ji hikûmeta Hindistanê dixwazin destûrê bide ku li Delhiya Nû sefaretekê vekin. …

Vîetnam 50 sal berê bû welatekî yekgirtî ya serbixwe. Şerê dirêj ê Vîetnamê di 30ê nîsanê de bi serkeftina Vîetkongê bi dawî bû. 3 milyon kes ku 2 milyon ji wan sivîl bûn jîyana xwe ji dest dan. Şerê Vîetnamê 50 sal berê bi serkeftina hêzên şoreşger bi dawî bû. …

6,000 kes li Welatê Galê ji bo serxwebûnê meşîyan. Ji sala 2019an û vir ve li Welatê Galê meşên ji bo serxwebûnê tên lidarxistin. Meşeke din a ji bo serxwebûnê li Welatê Gal hat lidarxistin. Li derdora 6,000 kes tevlî meşa li bajarê Barryê bûn. Pêşengîya meşa di 26ê nîsanê …