Ziman

Di 16ê hezîrana 1976an de, bi hezaran xwendekarên reş li bajaroka Sowetoyê ya Afrîkaya Başûr li dijî siyaseta perwerdehiyê protestoyekê li dar xistin. Serhildan, piştî biryara hikûmetê dest pê kir ku zimanê afrîkanî (afrikaans) li dibistanên reşan kir zimanê perwerdeyê. Bersiva tund a polîsan bû sebema ku gelek xwendekar werin …

Seroka Navarrayê Maria Chivite ji bo naskirina zimanê baskî wekî zimanê xwemalî li seranserê herêmê, pêşnîyaza guherîna statuya xweserîyê kir. Armanca vê reformê rakirina sînorên ji bo zimanê baskî ne. Ev pêngav ji aliyê partiyên netewperest ên Welatê Baskê ve wekî xaleke dîrokî  hat nirxandin. Seroka Hikûmeta Herêma Navarrayê, Maria …

Bi hezaran kes îro tevlî meşa ku ji aliyê Kontseilua ve li Pamplonayê (Iruñea) hat organîzekirin bûn. Çalakgeran di meşê de daxwaza piştgiriyeke xurtir ji bo zimanê baskî kirin. Beşdaran banga pêşxistina maf û polîtîkayê zimanî kirin da ku bikaranîna baskî di jiyana rojane de hêsantir bibe. Di çalakiyê de …

Nivîskarê kurd Burhan Sonmez di kategorîya “Şahidiya Serdema Me” de Xelata Hemingway a 2026an wergirt. Xelat xebatên wî yên edebî yên li ser hiş, nasname û azadîyê kûr dibe, nas kir. Sonmezê ku di qada navneteweyî de bi romanên we û parazvanîya azadîya îfadeyê tê naskirin, wê di merasîma li …

Meclîsa Beledîyeya Bajarê Belfastê, piştî heşt mehên alozîya li ser mijarê Polîtîkaya Ziman a Îrlandî erê kir. Ji niha û pê ve îrlandî ligel îngilîzî dibe zimanê fermî yê beledîyeyê û ji bo avahîyên xizmetê yên beledîyeyê tabelayên duzimanî tên amadekirin. Herwiha, Beledîyeya Belfastê wê ji bo polîtîkaya nû 1.9 …

Tevgera ziman ji bo parastina baskî planeke nû ya berfireh ragihand. Bi vê planê armanc ev e, hejmara kesên bi baskî diaxivin di nava deh salan de 300,000 zêde bibe. Tevgera baskî Euskalgintzaren Kontseilua stratejîyeke nû ya bi navê “Têkoşîna Vejînê ya 2036an” eşkere kir. Tevgerê di daxuyanîya xwe ya …

Wezareta Perwerdehîyê ya Fransayê ragihand ku ew ê ji bo “zimanên herêmî” statuyeke taybet pêşkêş bike. Daxuyanî ji alîyê parlamenterên ji bo parastina ziman xebatên dikin bi kêfxweşî hat pêşwazîkirin. Fransa xwe amade dike ji bo zimanên hatine marjînalkirin statuyeke taybet pêşkêş bike. Daxuyanîya derbarê mijarê de ji alîyê Wezareta …

Tiştê ku min fêm kiriye tevgera siyasî dev ji daxwaza statûyê, bi taybetî jî statûya ji bo zimanê kurdî bernedaye. Bi tenê vê mijarê wekî merceke çekdanînê danayne ber rayedarên dewletê. Îro hemû derdorên siyasî û civakî gihaştinê wê bawerîyê ku êdî têkoşîna gelê kurd divê ne bi çekan, bi …

Marok di 2011an de zimanê amazîxî bi fermî nas kir û wê kir nava mifredata perwerdeyê. Tevî van gavên giring jî bikaranîna rojane ya ziman roj bi roj kêm dibe û ev jî wekî xetereyeke li hember siberoja ziman tê dîtin. Astengîyên li hemberê zimanê amazîxê tevî ku venasîna wê …

Qahir Bateyî: “Ji bo parastina zimanê kurdî divê kurd xwedî stratejiyeke radîkal bin. Heke partî, serok û siyasetmedarên kurdan vê yekê nekin, wê zimanê me bihele û biçe. Welatparêzî bi zimanê biyanî nayê kirin.” Egîtîm-Sena Wanê îsal jî di Roja Zimanê Kurdî de “Sempozyûma Zimanê Kurdî” li dar xist. Sempozyûma bi navê …

Lîderên sîyasî, sazî û aktîvîstên ziman bi daxwaza parastina zimanê galîsî li Galîsyayê di meşeke girseyî de hatin cem hev. Meş bi boneya Roja Edebîyata Galîsî de pêk hat û ji alîyê Queremos Gallego ve hat lidarxistin. Bi hezaran welatîyên Galîsyayê ji bo parastina zimanê galîsî li bajarê Santiago de …

Tevî ku îro Cejna Zimanê Kurdî ye jî, rewşa kurdî ya niha destûrê nade mirov ji siberoja ziman piştrast be. Li gorî UNESCOyê zazakî ku ji alîyê piranîya kesan wekî zaravayele kurdî tê qebûlkirin, di xetereyê de ye. Li aliyekî din, lêkolînên li qadê jî nîşan didin ku kurmancî li …

Bi hezaran kes bi armanca parastina zimanê baskî li bajarê Bilbaoyê kom bûn. Di çalakîyê de daxwaza rêzgirtina wekhevîya ziman a di sazîyên fermî de hat kirin. Çalakî ji alîyê sendîkayên Welatê Baskê hat lidarxistin.   Xwepêşandaneke mezin a ji bo parastin û normalkirina bikaranîna baskî di 9ê gulanê de …

Wezîrên Karên Derve yên YE’yê dema hevdîtina li Brukselê ya ku Wezîrê Karên Derve Feysel Mekdad jî beşdar bû, Sûriyê û mafên kêmaran nîqaş kirin. Nûnera Payebilind A Polîtîkaya Karên Derve û Ewlekariyê ya YE Kaja Kallasê ji Rudawê re got, gelê Kurd û perwerdehiya bi zimanê Kurdî jî di …

Pirtûka Samî Tan a li ser zimanê kurdî hat weşandin. Dîrok û taybetîyên zimanê kurdî, peyvsazî û xweşbêjîya zimanê kurdî û rewşa kurdî û têkoşîna ji bo kurdî beşên vê pirtûkê ne.   Pirtûka “Ziman: Man û Neman” ji alîyê Weşanên Sîdar ve hat weşandin. Pirtûk ji alîyê zimannasê kurd Samî …

Nûnerên Beledîyeya Peyasê ji bo vekolînên li ser modela perwerdeya kurdî çûn Swêdê.  Bi vê armancê, li Vasterasê bi berpirsîyara navenda perwerdeya ziman Liselotte Dahlberg-Jakobsson û cîgirên wê Sari û Asa Ewertson, Haydar Diljen û Mahmûd Lewendî re hevdîtin hatin kirin. Hevşaredara Peyasê Bêrîvan Gulşen Sîncar tevlî şandeyekê çûn serdana …

Beza ji bo ziman çalakîya herî balkêş e ku di salên dawî de li li Ewrûpayê belav dibe. Vê çalakîya ku cara ewil li Welatê Baskê hat lidarxistin, niha li Katalonya û Bretonyayê jî tê lidarxistin. Parastin û pêşketina zimanên hatine marjînalkirin karekî bingehîn ên aktîvîzma ziman e. Aktîvîstên ziman …

Reformeke nû ya li Kantona Fribourgê destûrê dide beledîyeyan ku dema ziman ji alîyê % 10 zêdetir nifûsê bê axaftin, bibe fermî. Hinek beledîye tevî bajarê Fribourg vê şertê pêk tînin. Eger ev reform bê qebûl kirin, wê li hin bajar û bajarokên kantonê almanî bibe fermî. Swîsre wekî welatekî …

Kovara nû ya çand, huner û wêjeyê bi navê “Kewar” bi hejmara xwe ya yekemîn (Zivistan 2026) derket pêşberî xwîneran. Ev kovar di bin sîwana Komeleya Lêkolînên Çand, Dîrok û Wêjeya Devkî (SOZ-DER) de hatiye weşandin û wek platformeke nû ya çandî û wêjeyî hatiye amadekirin. Komeleya SOZ-DER’ê di Kanûna …

Malpera Berwarnewsê duh dest bi weşanê kir. Berwarnews xwe wekî “platformeke medyaya kurdî ya serbixwe” pênase dike.  Li medyaya kurdî malpereke din zêde dibe. Berwarnews duh bi banga di hesabê xwe yên medyaya civakî de dest bi weşanê kir. Berwarnews xwe wekî “platformeke medyaya kurdî ya serbixwe” pênase dike û …

Nuqteyên giring:  Brîtanya zimanê kernewek xist bin statûya Beşa III a Peymana Ewrûpî ya Zimanên Herêmî û Kêmaran. Brîtanya bi vê biryarê bi fermî kernewek nas dike û wê wekî parçeyekî nasnameya çandî ya herêma Cornwallê qebûl dike. Zimanê kernewek di lîsteya “zimanê di bin xetereya dijwar de” ya UNESCOyê …