Bulten

DOSYEYA TAYBET | AUTONOMOS Aland: “Dewlet di nava Dewletê de” Otonomiya zimanî, civakeke demîlîtarîzekirî û mafê welatîbûna herêmî ku 100 sal in zimanê swêdî diparêze. Gotarê Bixwîne PDF Daxîne (3.2 MB) Di cîhana siyasî ya îro de çareserkirina nakokiyên neteweyî û pirsên serweriyê piranî bi şer, wêranî û guherandina bi …

21 tîrmehê Roja Neteweyî ya Belçîkayê ye. Ev roj ne tenê bîranîna hilbijartina Qralê yekemîn, Leopold I di sala 1831’an de ye, lê di heman demê de nîşana destpêka dewleteke nû ya serbixwe ye. Belçîka nêzîkî du sedsalan ji welatekî navendîparêz veguherîye yek ji dewleteke herî pêşketî yê federal.   Piştî têkçûna Împaratoriya Napolyon, …

Kantona Zugê li bakur û rojhilat xwe digihîjîne sînorên Kantona Zurichê û li başûr û rojava jî bi kantonên Schwyz û Luzernê re cîran e. Erdên kantonê bi giranî li dora Gola Zugê (Zugersee) û Gola Ägerîyê (Ägerisee) ne. Gola Zugê ji alîyê fîzîkî ve kantonê dabeşî du beşan dike; …

Yekemîn Foruma Navneteweyî ya Xebatên Kurdî ku bi hevkariya Mala Kurdan û Akademîya Cûdî hate organîzekirin, li Swîsreyê bi dawî bû. Di forumê de akademîsyen, zimanzan û lêkolînerên navdar hatin cem hev û li ser jeopolîtîk, nasnameya diyasporayê û standardkirina zimanê kurdî nîqaşên giring kirin. Di forumê de bal hate …

21 pirtûkên hîndekariya kurdî yên ku ji aliyê Komeleya Hîndekariya Kurdî ve hatine amadekirin, bi fermî ketin nava Helveticatê ku kataloga Pirtûkxaneya Neteweyî ya Swîsreyê ye. Ev pirtûkên ku ji bo 11 salên perwerdeya zarokan hatine amadekirin, êdî wekî parçeyek ji mîrateya çandî ya Swîsreyê tên parastin. 21 pirtûkên hîndekariya …

Dadgeha Edaletê ya Yekîtiya Ewrûpayê (CJEU) biryareke dîrokî da û Qanûna Efûyê ya Katalonyayê ya 2024an pejirand. Vê biryarê ku li dijî daxwazên mixalefeta Îspanyayê ye, nîşan da ku qanûna efûyê li gorî pîvanên hiqûqa Ewrûpayê ye. Ev pêngav ne tenê wekî serkeftineke hiqûqî, lê wekî rûpelek nû ya ku …

Piştî guftûgo û nîqaşên bi dûv Brexitê, Brîtanya, Yekîtiya Ewrûpayê û Îspanya li ser meseleya Cebelîtariqê li hev kirin. Li gorî peymanê, kontrolên rojane yên sînorê di navbera Îspanya û Cebelîtariqê de hatin rakirin. Tê payîn ku bi vê gavê tevgera rojane ya bi hezaran karkeran û bazirganî hêsantir bibe …

Partîya populîst a Brîtanyayê, Reform UK, pêşnîyazeke qanûnî ya nû pêşkêş kir ku bikaranîna zimanên wekî îrlandî, galîkî (galîkîya Skotlandê) û kornî li ser belavokên hilbijartinê qedexe dike. Li gorî nûçeya taybet a ku ji alîyê malpera www.bylinetimes.com ve hatîye weşandin, namzed û partîyên sîyasî yên ku van zimananbi kar …

Civaka Flaman a Belçîkayê, îro 11ê tîrmehê, wekî Roja Cejna Neteweyî ya Civaka Flaman pîroz dike. Ev roj ku wekî salvegera Serkeftina Şerê Çenberên Zêrîn (1302) tê qebûlkirin, di sala 1973’an de bi fermî hat pejirandin. Di vê rojê de, sazî û dezgehên fermî yên hikumeta herêmî betlaneyê dikin û …

Giravên Bahamayan îro 53. salvegera serxwebûna xwe ya ji Brîtanyayê pîroz dike. Welatê ku di 10ê tîrmeha 1973an de serweriya xwe ragihand, îro wekî dewleteke bi îstikrar û halxweş a herêma Karayîbê balê dikişîne.    Îro, 10ê tîrmeha 2026an, li Giravên Bahamayan coş û şahiyeke mezin heye. Gelê Bahamayan 53 …

Başûrê Sûdanê di 9ê tîrmeha 2011an de, piştî şerê bi salan û referandûmeke dîrokî, bû dewleteke serbixwe. Lê piştî du salan welat ket nav şerê navxweyî û heta îro bi pirsgirêkên ewlehî, aborî û mirovî re rû bi rû ye. Salvegera serxwebûnê di heman demê de bîranîna fedakariyên ku ji …

“Dema standardek tune be yekî culemêrgî û yekî mereşî dê çawa ji hev fam bikin?” Kordînatorê Weqfa Mezopotamyayê balê dikişîne ser girîngiya kodkirina zimanî û eşkere dike ku wan di Ferhenga Rastnivîsînê de çawa bêyî ku dest bidin dewlemendiya sînonîman, formên standard diyar kirine. Zimanê kurdî, bi taybetî kurmancî, tevî …

Schwyz kantoneke li navenda Swîsreyê ye û ev taybetî ne tenê di alîyê cografîk de ye lê belê di dîroka avakirina welêt de jî roleke navendî lîstîye. Rola kantonê ya di avakirina Swîsreyê de sereke ye û Swîsreya ku bi almanî wekî “Schweiz” tê binavkirin, navê xwe ji Schwyzê girtîye. …

Di sala 1763an de, piştî serkeftina Brîtanyayê di Şerê Heft Salan de, têkiliyên navbera hukûmeta Brîtanyê û 13 koloniyên wê yên li Amerîkaya Bakur gav bi gav xera bûn. Parlamentoya Brîtanyayê bi armanca dabînkirina mesrefên parastinê qanûn û bacên nû derxist. Gelê koloniyan van biryaran wek zordestîyê nirxandin û nerazîbûn …

Li kampusên Zanîngeha Welatê Bask (UPV/EHU) bi beşdarîyeke mezin biryarên dadgehê yên ku hin xwendekaran ji şertên zanîna zimanê Bask îstîsna kirin, hat protesto kirin. Aktîvîstên ziman dibêjin, ev biryar statûya zimanê baskî lawaz dike. Li sê kampusên Zanîngeha Welatê Baskê (UPV/EHU), xwendekar, mamoste û alîgirên zimanê baskî biryarên dadgehê …

1ê tîrmehê salvegera herî krîtîk a dîroka nûjen a Hong Kongê ye. Di 1ê tîrmeha 1997’an de, li gorî peymana navbera London û Pekînê, serweriya Hong Kongê piştî 156 salên desthilatdarîya Brîtanyayê derbasî Komara Gel a Çînê bû. Ev rûdan ku wekî dawîya teqez a Împaratorîya Brîtanî ya li herêma …

Prosesa ku di 1ê tîrmeha 1867an de bi yekbûna çar parêzgehan û avabûna Konfederasyona Kanadayê dest pê kir, piştî sedsal şûn de bi dawî bû. Bi Qanûna Destûra Bingehîn a sala 1982an  Kanada bû xwedî serweriyeke tam. Ev dîroka ku ji Konferansên Quebec û Londonê heta Statûya Westminsterê ya 1931an dirêj …

Li herêma Cornwall (Kernow) a Îngilistanê, zimanê herêmî yê bi navê kernewek di proseseke vejînê re derbas dibe. Zarokên dibistanên seretayî bi rêya bernameyên wekî Go Cornish hînî vî zimanî dibin û nêzîkî nasnameya xwe ya çandî dibin. Li aliyê din, Konseya Cornwallê plansaziyeke 10 salî amade dike da ku vî …

Davyth Hicksê ku sekreterê giştî yê Tora Ewrûpî ya Wekhevîya Zimanan (ELEN) e, dibêje ku YE  ji aliyê qanûnî û siyasî ve berpirsiyar e ku katalanî biparêze. Li gorî wî, dayîna statûya zimanê fermî ya Yekîtiya Ewrûpayê ji bo katalanî mafên milyonan kesan xurt dike, girîngiya pirzimanî û cihêrengiya çandî …

Hesen Huseyîn Deniz Li bajarê Zurichê yê Swîsreyê, sala hîndekariya kurdî ya 2025-2026an bi şahiyekê bi dawî bû. Komeleya Hîndekariya Kurdî ku ji sala 2008an ve bi dildarî xebatên xwe dimeşîne, îro li kantonên mîna Bern, Baselland, Baselstadt, Luzern û Zurichê dersên kurdî dide zarokan. Bi saya hevkariya Wezareta Çandê …

Nidwalden wekî sê cîranên xwe (Obwalden, Uri, Schwyz) kantoneke biçûk a almanîaxêf e û li navenda Swîsreyê ye. Piranîya erdên Nidwaldenê ji beşeke Çîyayên Alpan (Unterwaldner Voralpen) pêk tê. Lêbelê çiyayê herî bilind a li Nidwaldenê Rotstöckli (2901 mêtro) ye ku beşeke Alpên Uriyeyê ye. Gelî û çîyayên vê kantonê …