Bulten

Başûrê Sûdan di 9ê tîrmeha 2011an de, piştî şerê bi salan û referandûmeke dîrokî, bû dewleteke serbixwe. Lê piştî du salan welat ket nav şerê navxweyî û heta îro bi pirsgirêkên ewlehî, aborî û mirovî re rû bi rû ye. Salvegera serxwebûnê di heman demê de bîranîna fedakariyên ku ji …

“Dema standardek tune be yekî culemêrgî û yekî mereşî dê çawa ji hev fam bikin?” Kordînatorê Weqfa Mezopotamyayê balê dikişîne ser girîngiya kodkirina zimanî û eşkere dike ku wan di Ferhenga Rastnivîsînê de çawa bêyî ku dest bidin dewlemendiya sînonîman, formên standard diyar kirine. Zimanê kurdî, bi taybetî kurmancî, tevî …

Schwyz kantoneke li navenda Swîsreyê ye û ev taybetî ne tenê di alîyê cografîk de ye lê belê di dîroka avakirina welêt de jî roleke navendî lîstîye. Rola kantonê ya di avakirina Swîsreyê de sereke ye û Swîsreya ku bi almanî wekî “Schweiz” tê binavkirin, navê xwe ji Schwyzê girtîye. …

Di sala 1763an de, piştî serkeftina Brîtanyayê di Şerê Heft Salan de, têkiliyên navbera hukûmeta Brîtanyê û 13 koloniyên wê yên li Amerîkaya Bakur gav bi gav xera bûn. Parlamentoya Brîtanyayê bi armanca dabînkirina mesrefên parastinê qanûn û bacên nû derxist. Gelê koloniyan van biryaran wek zordestîyê nirxandin û nerazîbûn …

Li kampusên Zanîngeha Welatê Bask (UPV/EHU) bi beşdarîyeke mezin biryarên dadgehê yên ku hin xwendekaran ji şertên zanîna zimanê Bask îstîsna kirin, hat protesto kirin. Aktîvîstên ziman dibêjin, ev biryar statûya zimanê baskî lawaz dike. Li sê kampusên Zanîngeha Welatê Baskê (UPV/EHU), xwendekar, mamoste û alîgirên zimanê baskî biryarên dadgehê …

1ê tîrmehê salvegera herî krîtîk a dîroka nûjen a Hong Kongê ye. Di 1ê tîrmeha 1997’an de, li gorî peymana navbera London û Pekînê, serweriya Hong Kongê piştî 156 salên desthilatdarîya Brîtanyayê derbasî Komara Gel a Çînê bû. Ev rûdan ku wekî dawîya teqez a Împaratorîya Brîtanî ya li herêma …

Prosesa ku di 1ê tîrmeha 1867an de bi yekbûna çar parêzgehan û avabûna Konfederasyona Kanadayê dest pê kir, piştî sedsal şûn de bi dawî bû. Bi Qanûna Destûra Bingehîn a sala 1982an  Kanada bû xwedî serweriyeke tam. Ev dîroka ku ji Konferansên Quebec û Londonê heta Statûya Westminsterê ya 1931an dirêj …

Li herêma Cornwall (Kernow) a Îngilistanê, zimanê herêmî yê bi navê kernewek di proseseke vejînê re derbas dibe. Zarokên dibistanên seretayî bi rêya bernameyên wekî Go Cornish hînî vî zimanî dibin û nêzîkî nasnameya xwe ya çandî dibin. Li aliyê din, Konseya Cornwallê plansaziyeke 10 salî amade dike da ku vî …

Davyth Hicksê ku sekreterê giştî yê Tora Ewrûpî ya Wekhevîya Zimanan (ELEN) e, dibêje ku YE  ji aliyê qanûnî û siyasî ve berpirsiyar e ku katalanî biparêze. Li gorî wî, dayîna statûya zimanê fermî ya Yekîtiya Ewrûpayê ji bo katalanî mafên milyonan kesan xurt dike, girîngiya pirzimanî û cihêrengiya çandî …

Hesen Huseyîn Deniz Li bajarê Zurichê yê Swîsreyê, sala hîndekariya kurdî ya 2025-2026an bi şahiyekê bi dawî bû. Komeleya Hîndekariya Kurdî ku ji sala 2008an ve bi dildarî xebatên xwe dimeşîne, îro li kantonên mîna Bern, Baselland, Baselstadt, Luzern û Zurichê dersên kurdî dide zarokan. Bi saya hevkariya Wezareta Çandê …

Nidwalden wekî sê cîranên xwe (Obwalden, Uri, Schwyz) kantoneke biçûk a almanîaxêf e û li navenda Swîsreyê ye. Piranîya erdên Nidwaldenê ji beşeke Çîyayên Alpan (Unterwaldner Voralpen) pêk tê. Lêbelê çiyayê herî bilind a li Nidwaldenê Rotstöckli (2901 mêtro) ye ku beşeke Alpên Uriyeyê ye. Gelî û çîyayên vê kantonê …

Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê, danasîna kovareke xêz û mîzahê ya bi navê ‘Bajar’ kir. Ev kovar di weşangeriya kurdî ya îro de xwedî cihekî taybet e, ji ber ku niha di qada mîzah û qerfê de hemtayeke wê ya din tune ye. Kovar ku bi kurmancî dest pê kir, …

Parlamentoya Fransayê biryareke krîtîk ku prosesa otonomiyê dide girava Korsîkayê qebûl kir. Di dengdanê de 271 parlamenteran dengê “erê” û 202 parlamenteran jî dengê “na” bi kar anîn. Ev biryar ji bo statûya giravê wekî serkeftineke dîrokî tê dîtin. Tevî vê jî rêya ji bo otonomîyê hîn dirêj e û …

Gelo mirovên ku bi çar zimanên cuda diaxivin û xwedî çandên cihê ne, çawa dikarin bêyî asîmîlasyonê di bin heman alê de bijîn? Ev gotar li ser kakilê “Neteweya Îradeyê” radiweste û nîşan dide ku federalîzm, demokrasiya rasterast û sîstema perwerdehiyê çawa Swîsreyê dike modeleke serkeftî. Swîsre bi çar zimanên …

Di 16ê hezîrana 1976an de, bi hezaran xwendekarên reş li bajaroka Sowetoyê ya Afrîkaya Başûr li dijî siyaseta perwerdehiyê protestoyekê li dar xistin. Serhildan, piştî biryara hikûmetê dest pê kir ku zimanê afrîkanî (afrikaans) li dibistanên reşan kir zimanê perwerdeyê. Bersiva tund a polîsan bû sebema ku gelek xwendekar werin …

Dîroka Obwaldenê ya wekî erdeke xwedî nasnameya xweser di sedsala 14. de dest pê dike. Herêm berîya vê demê parçeyeke Mîrektîya Burgûndîyayê bûye û paşê ketîye bin kontrola Împaratorîya Roma-Cermen. Serdestên Habsbûrgan di sala 1291an de hin malmezinên li herêmê bi rengekî hiqûkî nas kirine û ev jî bûye bingeha …

Seroka Navarrayê Maria Chivite ji bo naskirina zimanê baskî wekî zimanê xwemalî li seranserê herêmê, pêşnîyaza guherîna statuya xweserîyê kir. Armanca vê reformê rakirina sînorên ji bo zimanê baskî ne. Ev pêngav ji aliyê partiyên netewperest ên Welatê Baskê ve wekî xaleke dîrokî  hat nirxandin. Seroka Hikûmeta Herêma Navarrayê, Maria …

Civîna 52. a G7ê li bajarê Evian-les-Bains ya li Fransayê hat lidarxistin.  Di bin serokatîya dorveger a Fransayê de, lîderên aborîyên herî pêşketî yên cîhanê krîzên jeopolîtîk û aborîya cîhanê gotûbêj kirin. Di civînê de biryarên giring li ser şerê Ukraynayê, alozîya li Rojhilata Navîn, ewlehîya sîber, meseleya koçberîyê û …

Di referandûma 14ê hezîrana 2026an de, gelê Swîsreyê bi rêjeya %54,8 pêşniyaza Partiya Gel a Swîsreyê (SVP) ya ji bo “bisînorkirina nifûsê di 10 milyonî de” red kir. Nexşeya dengdanê nîşan dide ku herêmên gundewar ên almanîaxêv piştgirî dane vê însîyatîfê, lêbelê bajarên mezin û kantonên fransîaxêv bi piraniyeke mezin …

Bi hezaran kes îro tevlî meşa ku ji aliyê Kontseilua ve li Pamplonayê (Iruñea) hat organîzekirin bûn. Çalakgeran di meşê de daxwaza piştgiriyeke xurtir ji bo zimanê baskî kirin. Beşdaran banga pêşxistina maf û polîtîkayê zimanî kirin da ku bikaranîna baskî di jiyana rojane de hêsantir bibe. Di çalakiyê de …

12ê Hezîranê li Fîlîpînan wek Roja Serxwebûnê tê pîrozkirin. Gelê Fîlîpînan piştî şoreşek li dijî desthilatdariya Îspanyayê di 1898an de serxwebûna xwe ragihand. Lê piştî vê yekê welat ket bin kontrola Amerîkayê û têkoşîna ji bo azadiyê dewam kir. Roja Serxwebûnê îro wek sembola berxwedan û têkoşîna gelê Fîlîpînan li …