The Federalist Papers çend gotarên xurt in ku tê de Destûra Bingehîn a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê tê parastin. Ev gotar ku tê de hikumeteke federal a bi hêz tê pêşnîyazkirin, bandorê li federalbûna Amerîkayê kirin. The Federalist Papers ku ji 77 gotaran pêk dihat, di 28ê gulana 1788an de …
Bêtir »Konfederasyona Swîsreyê: Kantona Bernê
Kantona Bernê di sedsala 14an de bû bajar-dewleta herî bi hêz a li bakurê Çiyayên Alpan. Bern di sedsala 15an de Aargauyê dagir kir û di sedsala 16an de jî Vaudê (Pays de Vaud) tevlî erdên xwe kirin. Di dema Reformasyona dînî de Bern Protestantîyê qebûl kir (1528) û bi …
Bêtir »Îtalya reforma otonomîyê ya Tîrola Başûr qebûl kir
Parlamento û Senatoya Îtalyayê reforma statuya otonomîyê ya Tîrola Başûr qebûl kirin. Reform, erkên herêmî yên Tîrola almanîaxêf li hemberê polîtîkaya navendîkirinê ya Îtalyayê ku di 2001an de ketibû merîyetê, diparêze. Tîrola Başûr di salên dawî de hewl dide ku di nava Îtalyaya polîtîkayên navendîparêzîyê dimeşîne, otonoMîya xwe biparêze. Hewldanên …
Bêtir »Fransa pêşîya perwerdehîya “zimanên herêmî” vedike
Wezareta Perwerdehîyê ya Fransayê ragihand ku ew ê ji bo “zimanên herêmî” statuyeke taybet pêşkêş bike. Daxuyanî ji alîyê parlamenterên ji bo parastina ziman xebatên dikin bi kêfxweşî hat pêşwazîkirin. Fransa xwe amade dike ji bo zimanên hatine marjînalkirin statuyeke taybet pêşkêş bike. Daxuyanîya derbarê mijarê de ji alîyê Wezareta …
Bêtir »Alberta dikare ji Kanadayê veqete û bibe serbixwe?
Biryara eyaleta Alberayê ya ji bo lidarxistina referandûma serxwebûnê li Kanadayê bû sebeba nîqaşan. Tevî ku serokwezîra eyaletê Danielle Smith dibêje ew alîgirê yekitîya Kanadayê ye, pispor didin zanîn ku referandûm bi mebesta kontrolkirina serxwebûnxwazên di partîya wê de tê lidarxistin. Serokwezîra eyaleta Alberta ya Kanadayê Danielle Smith di 21ê …
Bêtir »Samî Tan: Kurd dê her û her doza mafên xwe bikin!
Tiştê ku min fêm kiriye tevgera siyasî dev ji daxwaza statûyê, bi taybetî jî statûya ji bo zimanê kurdî bernedaye. Bi tenê vê mijarê wekî merceke çekdanînê danayne ber rayedarên dewletê. Îro hemû derdorên siyasî û civakî gihaştinê wê bawerîyê ku êdî têkoşîna gelê kurd divê ne bi çekan, bi …
Bêtir »Bikaranîna rojane ya amazîxî li Marokê kêm dibe
Marok di 2011an de zimanê amazîxî bi fermî nas kir û wê kir nava mifredata perwerdeyê. Tevî van gavên giring jî bikaranîna rojane ya ziman roj bi roj kêm dibe û ev jî wekî xetereyeke li hember siberoja ziman tê dîtin. Astengîyên li hemberê zimanê amazîxê tevî ku venasîna wê …
Bêtir »Konfederasyona Swîsreyê: Kantona Solothurnê
Dîroka Solothurnê ya Serdema Navîn li ser xeta zimanî ya gallo-romanî (fransîya kevin) û alemanî dest pê dike. Pişt re, almanîya bilind a kevn li erdên herêmê serdest dibe û dibe bingeha nasnameya îro ya kantonê. Di vê serdemê de piranîya dîroka herêmê bi pêşbazîya sîyasî-leşkerî ya Bern û Baselê …
Bêtir »Ji sempozyûma Wanê banga ji bo kurdî: “Welatparêzî bi zimanê bîyanî nayê kirin”
Qahir Bateyî: “Ji bo parastina zimanê kurdî divê kurd xwedî stratejiyeke radîkal bin. Heke partî, serok û siyasetmedarên kurdan vê yekê nekin, wê zimanê me bihele û biçe. Welatparêzî bi zimanê biyanî nayê kirin.” Egîtîm-Sena Wanê îsal jî di Roja Zimanê Kurdî de “Sempozyûma Zimanê Kurdî” li dar xist. Sempozyûma bi navê …
Bêtir »Meşa mezin a ji bo zimanê galîsî
Lîderên sîyasî, sazî û aktîvîstên ziman bi daxwaza parastina zimanê galîsî li Galîsyayê di meşeke girseyî de hatin cem hev. Meş bi boneya Roja Edebîyata Galîsî de pêk hat û ji alîyê Queremos Gallego ve hat lidarxistin. Bi hezaran welatîyên Galîsyayê ji bo parastina zimanê galîsî li bajarê Santiago de …
Bêtir »Roja Zimanê Kurdî tê pîrozkirin
Tevî ku îro Cejna Zimanê Kurdî ye jî, rewşa kurdî ya niha destûrê nade mirov ji siberoja ziman piştrast be. Li gorî UNESCOyê zazakî ku ji alîyê piranîya kesan wekî zaravayele kurdî tê qebûlkirin, di xetereyê de ye. Li aliyekî din, lêkolînên li qadê jî nîşan didin ku kurmancî li …
Bêtir »Nûçe TV dest bi weşanê kir
Nûçe TVya ku navenda wê li Rojavayê Kurdistanê ye îro dest bi weşanê kir. Kanal wê bernameyên xwe bi kurmancî û soranî biweşîne û bi kalîteya HD li ser peykên Hotbird û Nilesatê wê weşanê bike. Medyaya bi kurdî bi kanaleke din a televîzyonê xurt dibe. Kanala kurdî Nûçe TV …
Bêtir »Aktîvîstên baskî daxwaza wekhevîya ziman kirin
Bi hezaran kes bi armanca parastina zimanê baskî li bajarê Bilbaoyê kom bûn. Di çalakîyê de daxwaza rêzgirtina wekhevîya ziman a di sazîyên fermî de hat kirin. Çalakî ji alîyê sendîkayên Welatê Baskê hat lidarxistin. Xwepêşandaneke mezin a ji bo parastin û normalkirina bikaranîna baskî di 9ê gulanê de …
Bêtir »Aktîvîstên ziman ji bo fermîbûna astûrî meşîyan
Aktîvîstên zimanê astûrî ji bo statuya ziman li bajarê Oviedoyê ya li Herêma Otonom a Astûrîyasê meş û mîtîngeke girseyî li dar xistin. Di çalakîyê daxwaza fermîbûna astûrî hat kirin û partîya îspanyolîst PP ji ber helwesta wê ya li hember astûrî hat şermezarkirin. Li herêma Astûrîyas a li bakurê …
Bêtir »Kaja Kallas: Mafên perwerdehiya kurdî parçeyê nîqaşên YE yên li ser Sûrîyeyê ye
Wezîrên Karên Derve yên YE’yê dema hevdîtina li Brukselê ya ku Wezîrê Karên Derve Feysel Mekdad jî beşdar bû, Sûriyê û mafên kêmaran nîqaş kirin. Nûnera Payebilind A Polîtîkaya Karên Derve û Ewlekariyê ya YE Kaja Kallasê ji Rudawê re got, gelê Kurd û perwerdehiya bi zimanê Kurdî jî di …
Bêtir »Çawa artêşa gerîla kolonyalîzmê têk bir?
Di 7ê gulana 1954an de şervanên vietnamî artêşa fransî têk birin. Serkeftina leşkerî derî li serxwebûna Vietnamê vekir. Di 7ê gulana 1954an de hêzên vîetnamî artêşa fransî têk birin. Serkeftina leşkerî ya li Dien Bien Phuyê derî li serxwebûna Vietnama vekir. Dien Bien Phu devereke li bakurê Vîetnamê ya li nêzîkî …
Bêtir »Pirtûka “Ziman: Man û Neman“ hat weşandin
Pirtûka Samî Tan a li ser zimanê kurdî hat weşandin. Dîrok û taybetîyên zimanê kurdî, peyvsazî û xweşbêjîya zimanê kurdî û rewşa kurdî û têkoşîna ji bo kurdî beşên vê pirtûkê ne. Pirtûka “Ziman: Man û Neman” ji alîyê Weşanên Sîdar ve hat weşandin. Pirtûk ji alîyê zimannasê kurd Samî …
Bêtir »Lîderê ewil ê Welatê Baskê Garaikoetxea mir
Carlos Garaikoetxea ku serokê ewil ê Welatê Baskê yê di dema Îspanyaya demokratîk de bû, di 87 salîya xwe de li Pamplonayê jîyana xwe ji dest da. Wî di salên 1980 û 1985an de rêveberîyê kir. Dema rêveberîya xwe de wî di cîbicîkirina Statuya Otonomîyê ya Welatê Bask û di …
Bêtir »Berhemên Suzan Samanciyê belavî qada navneteweyî dibin
Ajansa Wêjeyê ya Eulama dê Suzan Samanciyê di qada navneteweyî de temsîl bike û dê hewl bide ku berhemên wê yên ku pir tên ecibandin belavî cîhanê bibin. Ajansa Wêjeyê ya Eulama ragihand ku dê mafên wêjeyî ya navneteweyî ya Suzan Samanciyê, ku yek ji pêşenga wêjeya kurd a hemdem …
Bêtir »Mussolini di 1945an de hat kuştin
Partîzanên Îtalyayê di nîsana 1945an de dîktatorê faşîst Benito Mussolini înfazkirin. Kuştina Mussolini di şerê ji bo rizgarîya Îtalyayê wekî bûyereke giring tê qebûlkirin. Îro salvegera înfazkirina dîktatorê Îtalyayê Mussolini ye. Benito Mussolini di 28ê nîsana 1945an de ji alîyê partîzanên îtalî ve hat înfazkirin. Kuştina dîktatorê faşîst a di …
Bêtir »Lêçûyînên ji bo mîlîtarîzmê derket asta rekorê
Mesrefên leşkerî li sala 2025an de asta rekorê. Cîhan par nêzîkî 3 milyar trîlyon dolar ji bo mîlîtarîzmê mesref kir. Lêkolîna derbarê mijarê de ji alîyê SIPRIyê ve hat kirin. Înstîtuya Lêkolînên Aştîyê yên Navneteweyî yên Stockholmê (SIPRI) ragihand, lêçûyînên leşkerî di sala 2025an de derket asta herî bilind. Dewletên …
Bêtir »
Infowelat Enformasyon Ji Bo Welat