Polîtîka

Ev kategorî derbarê polîtîkaya neteweyî û navneteweyî de ye.

Almanya Holodomorê wekî jenosîd nas kir

Almanyayê bi biryareke parlemenê, Holodomora li Ukraynayê wekî jenosîd bi nav kir. Biryara derbarê Holodomorê ya salên 1930’an de, bi dengên her çar partiyên mezin ên parlemenê hate qebûlkirin. Şerê li Ûkraynayê êdî bandorê li şîrovekirina bûyerên di dîrokê de pêk hatine jî dike. Di vê çarçoveyê de Ewrûpa dîrokê …

Bêtir »

Swêd li hember Tirkiyeyê xwe biçûk dixe

Swêd dike nake nikare ji bo endamtiya xwe ya NATO’yê vetoya Tirkiyeyê ji hole rabike. Hukumeta Stocholmê bi armanca Tirkiyeyê memnûn bike gav li ser gavan  davêje. Lê ligel vê jî dewleta tirk ji vê têr nabe û daxwazên xwe berfirehtir dike. Swêd di 18’yê gulana 2022’an tevlî cîranê xwe …

Bêtir »

Şeş welat Peymana Schengenê îhlal dikin

Hin  welatên peymana Schengenê îmze kirine kontrola li ser sînoran didomînin. Şeş welatên ku digel vê peymanê kontrola sînoran didomînin ev in: Almanya, Awusturya, Norwêc, Swêd, Denmark û Fransa. Endamên Yekitiya Ewrûpayê rêzê ji peymana Schengenê re nagirin. Hin  welatên peymana Schengenê îmze kirine kontrola li ser sînoran didomînin. Ev …

Bêtir »

Amerîka li dijî Îranî ambargoyeke din ragihand

Wezîra Xezîneyê ya Amerîkayê Janet Yellen: “Amerîka bi biryar e cezayan li ser kes û şirketên piştgirîya dagîrkirina neheq a Rûsyayê ya li ser Ukraynayê dikin, li ku derê bin, ceza bike.” Amerîkî cezayên nû li ser dronên Îranê ragihand. Washington diyar kir, Rûsya balafirên bêmirov (IHB) ên Îranê Ukrayna …

Bêtir »

Koma G20 Rûsyayê şermezar kir

Amerîka û hevalbendên wê ji bo welatên din metneke bi vî rengî bidin îmzekirin gelek hevdîtinan kirin. Lê digel vê jî di serî de Çîn, hin welatên din vê qebûl nekirin. Lewma jî di deklerasyonê de ji bo şerê li Ûkraynayê du îfadeyên cuda hatin bikaranîn. Civîna welatên G20 a …

Bêtir »

Biden û Jinping li Îndonezyayê rû bi rû rûniştin

Serokê Amerîkayê Joe Biden û serokê Çînê Xi Jinping li girava Bali ya Indonezyayê hevdîtineke rû bi rû lidarxistin. Ev hevdîtina ewil bi qasî 3 saet dom kir û bi giranî meseleya Taywanê û reqabeta bazirganiyê ya di navbera her du welatan de hatin gotûbêjkirin. Serokê Amerîkayê Joe Biden û …

Bêtir »

Li Slovenyayê serok êdî jin e

Natasa Pirc Musar bû seroka Slovenyayê. Bi vê encamê, ji sala 1991’an û vir ve cara pêşiyê jinekê bû seroka Slovenyayê. Serokê nû yê Slovenyayê êdî Natasa Pirc Musar e. Musar di tûra duyemîn a hilbijartinê de reqîbê xwe Anze Logar têk bir. 54 ji % dengên hatin bikaranîn bû …

Bêtir »

Fransa û Brîtanya peymana penaberiyê îmze kirin

Bi peymana penaberiyê Brîtanya qebûl kir, ji bo pêşîgirtina penaberiya ber bi erdên wê ve 72 milyon euro bide Fransayê. Fransa bi vî pereyî wê tedbîrên li dijî penaberiyê ya li Qenala Îngilîz berfireh bike. Di çarçoveya peymanê de Parîs qebûl kir, dewriyeyên li vê qenalê 40 ji % zêde …

Bêtir »

Bruksel 200 milyon euro dide Moldovayê

Yekitiya Ewrûpayê ji bo pêdiyên wê yên enerjiyê 200 milyon euro dide Moldovayê. 100 milyon dolar ji vî pereyî wê wekî deyn be û yê mayî wê wekî alîkariyê be. Bruksel wê 50 milyon euro jî li ser navê alîkariya ji bo butçeyê bide Moldovayê. Serokê Komîsyona Ewrûpayê Ursula vob …

Bêtir »

Li Amerîkayê têkoşîna ji bo Kongreyê

Komarger di Meclîsa Nûneran de bi 199 kursiyan bûn hêza yekemîn. Demokrat di vê meclîsê de heta niha 172 kursî bi dest xistin. Arîtmetîka kursiyên Senatoyê jî heta niha wekî 48-48 pêk hat. Hilbijartinên ji bo Kongreya Amerîkayê ku wekî midterm tên binavkirin, bi dawî bû. Di hilbijartina ji bo …

Bêtir »

COP27 sibe li Misrê dest pê dike

  Misir malovaniya Civîna avhevayê ya Neteweyên Yekbûyî (COP) dike. Lê ji niha ve ne diyare ka kîjan welat di kîjan asta temsiyetê de wê tevlî civînên îsal bibe. Sebeba vê yekê bandora şerê li Ûkraynayê li ser siyaset û rêxistinên navneteweyî ye. Civîna avhevayê ya Neteweyên Yekbûyî COP wê …

Bêtir »

Scholz çû serdana Xi Jinping

Serokwezîrê Almanyayê Olaf Scholz ji bo serdanekê çû Pekînê. Bi vê serdanê armanca Berlînê ev e têkiliyên heyî yên aboriyê yên bi Çînê re hîn bêtir pêş de bibe. Bazirganiya Çîn-Almanyayê salane li derdora 246 milyar euroyî ye. Almanya têkiliyên xwe yên aboriyê yên bi Çînê re pêş de dibe. …

Bêtir »

Netanyahu nêzîkî serokwezîriya Îsraîlê ye

Li Îsraîlê heta niha 93.6 % dengên welatiyan hatin jimartin. Bloqa di bin rêvebiriya Benjamin Netanyahu de dibe xwediyê 65 kursiyên parlemenê. Ev jî careke din derî li serokwezîriya Netanyahu vedike. Encamên hilbijartinên parlemenê yên Îsraîlê gav bi gav zelal dibin. Heta niha 93.6 % dengên welatiyan hatin jimartin. Li …

Bêtir »

Li Denmarkê Sosyal-Demokrat bi ser ketin

Di hilbijartina Denmarkê de bloqa çep a di bin rêberiya Partiya Sosyal-Demokrat de bi ser ket. Partiya ku lîderiya wê serokwezîr Mette Frederiksen dike, 27.5 % dengan bi dest xist. Bi giştî, her pênc partiyên vê bloqê 87 kursiyên parlemenê bi dest xistin. Encamên hilbijartinên parlemenê yên Denmarkê zelal bûn. …

Bêtir »

Li Brazîlê aloziya piştî hilbijartinê berdewam e

Bolsonaro di axaftina xwe de qala serkeftina Lula da Silva nekir û serokê nû pîroz nekir. Alîgirên Bolsonaro jî Brazîlê li ber baregehekê kom bûn û ji artêşê daxwaza derbeyeke leşkerî kirin. Li Brazîlê aloziya piştî hilbijartina serokatiyê berdewam dike. Alîgirên serokê berê Jair Bolsonaro li dijî serkeftina Lula da …

Bêtir »

Denmarkî hukumeta xwe hildibijêrin

Li Denmarkê serokwezîra ji Partiya Sosyal-Demokrat Mette Frederiksen hêvî dike careke din were ser kar. Anketên dawî nîşan didin wê Partiya Sosyal-Demokrat bibe hêze herî mezin a siyasî. Lê digel vê jî ji niha ve ne diyare ka wê Frederiksen bikaribe hukumetê ava bike an na. Li welatê li bakurê …

Bêtir »

Îsraîl dîsa çû ser sindoqan

Kîjan partî an partiyên hevkariya hev bikin bikaribin 61 kursiyan bi dest bixin, wê bikaribin hukumetê ava bikin. Netanyahuyê demeke dirêj li ser kar mabû û ji ber tawanbariyên gendeliyê ji kar dûr ketibû careke din dixwaze were ser kar. Îsraîl careke din hewl dide krîza xwe ya siyasî bi …

Bêtir »

Serokê Libnanê Michel Aoun îstifa kir

Michel Aounê ji kotaya siyasî ya ji bo xristiyanan hatibû diyarkirin bûbû serok, duh îstifaya xwe ragihand. Parlemena Libnanê ji bo diyarkirina serokekî di dewsa Aoun de çar caran civiya bû. Lêbelê hêzên siyasî yên li welêt ji bo serokê dewsa Aoun bigire li hev nekiribûn. Serokê Libnanê Michel Aoun …

Bêtir »

Li Brazîlê serkeftin bû para Lula

Lula da Silva 51 ji % dengan wergirt û namzetê rastgir û Jair Bolsonaro têk bir. Lulayê di navbera 2003-2010’an de serokatiyê kiribû, dîsa bû xwedî mafê serokatiya welêt. Tûra duyemîn a hilbijartina giştî ya Brazîlê bi serkeftina namzetê çepgir Luiz Inacio Lula de Silva bi dawî bû. Lula da …

Bêtir »

Bajarên Amerîkaya Başûr û wekheviya zayendî

Li gorî lêkolînekê, bi tenê 11 ji % şaredarên bajarên mezin ên vê Amerîkaya Başûr jin in. Li vê parzemînê, şaredarên jin herî zêde li Kuba û Nikaraguayê li ser kar in. Li Amerîkaya Latîn jin di siyaseta lokal (xwecîhî) de têra xwe cî nagirin. Hejmara şaredarên jin ên li …

Bêtir »

Afrîkaya xizan ji Tirkiyeyê çekan dikire

Di 2020’an de Enqere 82.9 milyon dolar çekan firotiye welatên Afrîkayê. Lê belê ev hejmar di sala 2021’an de derketiye 460.6 milyon dolarî. Tirkiye bazirganiya xwe ya leşkerî ya bi Afrîkayê re pêş de dibe. Enstîtuya Alman a Meseleyên Navneteweyî û Ewlekariyê (SWP) li ser mijarê lêkolînekê weşand. Lêkolîn nîşan …

Bêtir »