Tag Archives: îrlanda

 Belfast salvegereke din a  Orange li dûv xwe hişt

Bernameyên 12’ê Tîrmehê ya li Îrlandaya Bakur, her sal bi mebesta pîrozkirina serkeftina qral Williamê Orange tê lidarxistin. Williamê Protestan, di 1690’î de qralê Katolîk Jamesê II. têk biribû û bûbû sebeb, Brîtanya li Îrlandayê kontrola xwe xurtir bike. Ciyê meşa Protestanên li Bakurê Îrlandayê, wekî hersal dîsa paytext Belfast …

Read More »

Brîtanya protokola Îrlandaya Bakur diguherîne

Brîtanya di protokola Bakurê Îrlandayê de dest bi guherînên yekalî kir Yekitiya Ewrûpayê reaksiyon nîşanî vê biryarê da xwe ji bo şerekî hiqûqî amade dike Brîtanya di meseleya Îrlandaya Bakur de bi gaveke yekalî dawiya dawî bi ya xwe kir. Hukumeta Londonê, biryara xwe ya guherîna protokola derbarê herêmê de …

Read More »

Serkeftina dîrokî ya Sinn Feinê

A.Rahman Çelîk Di hilbijartinên Îrlandaya Bakur de Sinn Fein bû partiya yekem Di dîroka vî welatî de cara pêşîn partiyeke alîgirê Îrlandayek yekgirtî vê encamê bi dest dixe Encamên referandûmê hêviyên ji bo veqetînê ji bo yekitiya Îrlandayê hêviyan ji nû ve gur kir Partiya Sinn Fein a ku ji …

Read More »

Yekşema ji Xwînê ya Bakurê Îrlandayê

Di ser Bloody Sunday ango Yekşema ji Xwînê re 50 sal derbas bûn….Leşkerên brîtanî wê rojê di çalakiyek sivîl de 14 Îrlandî kuştin. Doza edaletê ya xizmên girtiyan heta niha ji aliyê hukumetên britanî hat redkirin û kesên kujer nehatin cezakirin. Piştî Yekşema ji Xwînê tevgera rizgariya katolîkan radîkal bû …

Read More »

Ziman tune be şer ji bo çi ye?

Necat Ayaz Dema jin û mêrên îrlandayî ligel îngilîzî bikaribin bi zimanê îrlandî biaxivin, wê demê neteweyeke heqîqî ya îrlandî pêk tê. Êdî ne mimkûne hêza aboriyê, topên giran an leşkerên Qraliyeta Brîtanî bikaribin vê neteweyê tune bikin. Li gelek aliyên cîhanê, di dozên rizgariya neteweyî de ziman wekî qadeke …

Read More »

Arracht kula xelaya Îrlandayê tîne ser ekranê

Xelaya Patatan ku beriya 170 salan li Irlandayê pêk hat, bû mijara fîlmeke sînemayê.Di vê xelaya xedar de milyonek Îrlandî miribûn û 2 milyon kesî jî terka welatê xwe kiribû.Fîlm li Îrlandayê hatiye kişandin û vê tofana xelayê bi rêya jiyana masîgirekî tîne ser ekranê. Arracht ango Cinawir, fîlmeke di …

Read More »

Li pêşiya me tofan heye!

Necat Ayaz Çawa têkoşîneke li dijî dagirkerekî dikare bi zimanê vî dagirkerî bê meşandin? Û ji vê jî wêdetir, ev têkoşîn çawa dikare bigihîje encamê? Di 1598’an de Con O’Neillê welatparêz ku hemû jiyana wî bi têkoşîna li dijî kolonyalîzma îngilîz derbas bûbû, di ber sikratê de ev şîretan li …

Read More »

Şoreşa ziman dikare li kolanan pêk were

Bi ya min, li bakur proseyeke Îrlandayîbûyînê pêk tê. Pevçûna giran a bi dewletê re, dînamîzmeke berfireh a siyasî û ne xwedî forma serxwebûnê be jî, hebûna dîskûrsa antî-kolonyal lêbelê ji ber ku ziman qadeke bingehîn a berxwedanê nehatiye dîtin gav bi gav hilweşîna ziman elametên Îrlandayîbûyînê ye. Bi ya …

Read More »

Paşveçûn û hilweşîna zimanê îrlandî

Dîtinên Serdozgerê Îrlandayê John Davis polîtîkaya asîmîlasyonîst a dewleta brîtanî baş li ber çavan radixe. Davis di nivîsek xwe ya di 1612’an de vê dibêje:‘Em dikarin bifikirin û hêvî bikin ku nifşên bê hem ji aliyê ziman û hişmendî û hem jî ji aliyên din bibin îngilîz da ku ji …

Read More »

JI EDÎTOR

Di çend rojên dawî de Înfowelat bi weşandina nûçe û gotarên nû yên balkêş xeta xwe ya weşanê hinekî din jî kûr kir. Pêvajoya şerê rizgariyê ya Tîmora Rojhilat,  qanûna nû ya ziman a rêvebiriya Ûkraynayê, sed saliya damezrandina akademiya baskî û têkoşîna Îrlandiyên bakur a ji bo azadî û …

Read More »

Îrlandaya Bakur

Nifûs: 1,810,863, (2011) Berfirehbûn: 14,130 km2 Paytext: Belfast Ol: Protestan % 48, katolîk % 45 (2011) Ziman: Îngilîzî (% 96.5, îrlandî % 3.7) Destpêka xweseriyê: 1998 Bi Qanûna Îrlandaya Bakur (1998) li Îrlandaya Bakur herêmek xweser hat damezrandin û gelek hêzên ji bo xwerêvebirinê transferê rêvebiriya herêmî hatin kirin. Li …

Read More »

Beza 11 rojan a ji bo parastina zimanê îrlandî

  Li Îrlandayê bi hezaran kes beşdarê beza ji bo ziman a bi navê Rith bûn. Beza Rith ku bi armanca bilindkirina hişmendiya ziman tê lidarxistin, cara ewilî 4 sal berê hat lidarxistin. Berpirsên lidarxistina pêşbirkê didin zanîn ku heta niha 50,000 kes beşdarê çalakiyên curbecur bûne ku hejmar ji …

Read More »

Rociya mirinê 33 sal berê bû

    Li Tirkiyeyê cara yekemîn rociya mirinê ya mezin ji aliyê girtiyên PKK’ê ve li Amedê hat destpêkirin.   Di ser berxwedana rociya mirinê ya Girtîgeha Amedê re 33 sal derbas bûn. Di rociya mirinê ya Girtîgeha Leşkerî ya Amedê ya di 1982’an de çar endamên Komîteya Navendî ya …

Read More »

Parlamentoya Îrlandayê hikumeta katalan guhdarî kir

      Endamên Parlamentoya Îrlandayê qebûl kirin mu hilbijartinên 27 Îlonê yên li Katalonyayê ji bo dikare ji bo serxwebûnê bibe gaveke demokratîk. Li ser vexwendina serokê Komîsyona Karên Ewropayê ya Parlamentoya Îrlandayê Dominic Hannigan, delegasyonek hikumeta Katalonyayê çû serdana Parlamentoya Îrlandayê. Li Parlamentoya Îrlandayê ‘Oirechtas” di navbera delegasyoneke …

Read More »

Li PE’yê greva ji bo zimanê îrlandî

  Wekîlek Îrlandayê ya Parlamentoya Ewropayê (PE) bi armanca balkişandina cûdaxwaziya li dijî zimanê îrlandî ya di saziyên Yekitiya Ewropayê (YE) de û betalkirina xizmetên bi zimanê îrlandî ya ji aliyê hikumeta Dublînê ve, dest bi “greva ziman” kir. Wekîla bi navê Liadh Ni Riada ji destpêka meha Adarê ve …

Read More »

Bi hezaran kes ji bo parastina îrlandî li Dublinê meşiyan

    Bi hezaran parazvanên zimanê îrlandî bi armanca hişyarkirina hikumetên Îrlanda û Bakurê Îrlandayê ya di derheqê xwedîderneketina zimanê îrlandî de, meşiyan. Di meşa ku di 15’yê Sibatê de li paytexta Îrlandayê  Dublinê hat lidarxistin de ji her du hikumetan hat xwestin ku xizmetên dewletê bi îrlandî bên dayîn. …

Read More »

Rojnameya îrlandî ya înternetê tê damezrandin

    Saziya zimanê îrlandî Foras na Gaeilge da xuyakirin ku ew ji bo weşandina rojnameyeke înternetê ya bi zimanê îrlandî amadekariyan dike. Piştî girtina du rojnameyên bi îrlandî ya di nêzîk de, vê biryarê ji bo rojnamegeriya bi zimanê îrlandî ji nû ve hêviyê zêde kir. Di meha Sibatê …

Read More »

Berpirsê Komîseriya Zimanê Îrlandî îstifa kir

    Komîserê Zimanê Îrlandî yê girêdayî hikumeta Îrlandayê Sean O Cuirreain, ji ber sebeba paşketina zimanê îrlandî ya di saziyên dewletê de ji karê xwe îstifa kir. O Cuirreain di daxuyaniya xwe ya îstifayê de got ku wî di  30 salên dawî de ewqas kêmbûna “moral û baweriyê” nedîtiye. …

Read More »