Infowelat Editorial

Li diyasporayê mertalê li dijî asîmîlasyonê: Hîndekarîya kurdî li Swîsreyê

Hesen Huseyîn Deniz Li bajarê Zurichê yê Swîsreyê, sala hîndekariya kurdî ya 2025-2026an bi şahiyekê bi dawî bû. Komeleya Hîndekariya Kurdî ku ji sala 2008an ve bi dildarî xebatên xwe dimeşîne, îro li kantonên mîna Bern, Baselland, Baselstadt, Luzern û Zurichê dersên kurdî dide zarokan. Bi saya hevkariya Wezareta Çandê …

Bêtir »

Konfederasyona Swîsreyê: Kantona Nidwaldenê

Nidwalden wekî sê cîranên xwe (Obwalden, Uri, Schwyz) kantoneke biçûk a almanîaxêf e û li navenda Swîsreyê ye. Piranîya erdên Nidwaldenê ji beşeke Çîyayên Alpan (Unterwaldner Voralpen) pêk tê. Lêbelê çiyayê herî bilind a li Nidwaldenê Rotstöckli (2901 mêtro) ye ku beşeke Alpên Uriyeyê ye. Gelî û çîyayên vê kantonê …

Bêtir »

Korsîka nêzîkî otonomîyê ye: Gava yekem hat avêtin

Parlamentoya Fransayê biryareke krîtîk ku prosesa otonomiyê dide girava Korsîkayê qebûl kir. Di dengdanê de 271 parlamenteran dengê “erê” û 202 parlamenteran jî dengê “na” bi kar anîn. Ev biryar ji bo statûya giravê wekî serkeftineke dîrokî tê dîtin. Tevî vê jî rêya ji bo otonomîyê hîn dirêj e û …

Bêtir »

Soweto: Dema ku ziman bû sebeba serhildanê

Di 16ê hezîrana 1976an de, bi hezaran xwendekarên reş li bajaroka Sowetoyê ya Afrîkaya Başûr li dijî siyaseta perwerdehiyê protestoyekê li dar xistin. Serhildan, piştî biryara hikûmetê dest pê kir ku zimanê afrîkanî (afrikaans) li dibistanên reşan kir zimanê perwerdeyê. Bersiva tund a polîsan bû sebema ku gelek xwendekar werin …

Bêtir »

Konfederasyona Swîsreyê: Kantona Obwaldenê

Dîroka Obwaldenê ya wekî erdeke xwedî nasnameya xweser di sedsala 14. de dest pê dike. Herêm berîya vê demê parçeyeke Mîrektîya Burgûndîyayê bûye û paşê ketîye bin kontrola Împaratorîya Roma-Cermen. Serdestên Habsbûrgan di sala 1291an de hin malmezinên li herêmê bi rengekî hiqûkî nas kirine û ev jî bûye bingeha …

Bêtir »

Navarra sînorên li pêşîya zimanê baskî radike

Seroka Navarrayê Maria Chivite ji bo naskirina zimanê baskî wekî zimanê xwemalî li seranserê herêmê, pêşnîyaza guherîna statuya xweserîyê kir. Armanca vê reformê rakirina sînorên ji bo zimanê baskî ne. Ev pêngav ji aliyê partiyên netewperest ên Welatê Baskê ve wekî xaleke dîrokî  hat nirxandin. Seroka Hikûmeta Herêma Navarrayê, Maria …

Bêtir »

Lîderên G7 li ber Gola Cenevê civîyan

Civîna 52. a G7ê li bajarê Evian-les-Bains ya li Fransayê hat lidarxistin.  Di bin serokatîya dorveger a Fransayê de, lîderên aborîyên herî pêşketî yên cîhanê krîzên jeopolîtîk û aborîya cîhanê gotûbêj kirin. Di civînê de biryarên giring li ser şerê Ukraynayê, alozîya li Rojhilata Navîn, ewlehîya sîber, meseleya koçberîyê û …

Bêtir »

Referandûma Swîsreyê: Bajar û Romandî însîyatîfa rastgir red kirin

Di referandûma 14ê hezîrana 2026an de, gelê Swîsreyê bi rêjeya %54,8 pêşniyaza Partiya Gel a Swîsreyê (SVP) ya ji bo “bisînorkirina nifûsê di 10 milyonî de” red kir. Nexşeya dengdanê nîşan dide ku herêmên gundewar ên almanîaxêv piştgirî dane vê însîyatîfê, lêbelê bajarên mezin û kantonên fransîaxêv bi piraniyeke mezin …

Bêtir »

Ji bo zimanê baskî piştgiriya civakî mezin dibe

Bi hezaran kes îro tevlî meşa ku ji aliyê Kontseilua ve li Pamplonayê (Iruñea) hat organîzekirin bûn. Çalakgeran di meşê de daxwaza piştgiriyeke xurtir ji bo zimanê baskî kirin. Beşdaran banga pêşxistina maf û polîtîkayê zimanî kirin da ku bikaranîna baskî di jiyana rojane de hêsantir bibe. Di çalakiyê de …

Bêtir »

Fîlîpînan roja serxwebûnê pîroz dike

12ê Hezîranê li Fîlîpînan wek Roja Serxwebûnê tê pîrozkirin. Gelê Fîlîpînan piştî şoreşek li dijî desthilatdariya Îspanyayê di 1898an de serxwebûna xwe ragihand. Lê piştî vê yekê welat ket bin kontrola Amerîkayê û têkoşîna ji bo azadiyê dewam kir. Roja Serxwebûnê îro wek sembola berxwedan û têkoşîna gelê Fîlîpînan li …

Bêtir »

Konfederasyona Swîsreyê: Kantona Luzernê

Kantona Luzernê wekî bajar-dewleta li ser bingeha bajarê Luzernê hatîye damezrandin. Herçî bajarê Luzernê ye, li dora Dêra Luceriayê ku di sala 750î de hatîye avakirin, mezin bûye. Nasnameya bajar gav bi gav ber bi dawîya sedsala 12an derketîye holê û sed sal piştî vê, Habsbûrgan Awusturyayê Luzernê xistine bin …

Bêtir »

Xavier Antich: Katalanî stûneke nasnameya neteweyî ye

Serokê Omnium Culturalê Xavier Antich di hevpeyvîna xwe ya di El Nacionalê de hat weşandin got, parastina katalanî ji bo parastina nasnameya neteweyî ya katalanî pêdivîyeke nebe nabe ye. Zimanê katalanî stûneke bingehîn a nasnameya neteweyî ya katalan e û divê ji alîyê pergala dewletê ve zêdetir bê naskirin. Ev …

Bêtir »

YE ji bo endamtîya Rojavayê Balkanan soz da

Lîderên YEyê li civîna li Montenegroyê de soza ji bo berfirehkirina Yekitîya Ewrûpayê dûbare kirin. Naveroka civînê dilê welatên li Rojavaya Balkanan xweş kir ku hemû jî dixwazin bibin endamên Yekitîya Ewrûpayê. Yekitîya Ewrûpayê ji bo Rojavayê Balkanan li Montenegroyê civînekê li dar xist. Lîderên yekitîyê û welatên li vê …

Bêtir »

Konfederasyona Swîsreyê: Kantona Basel-Landschaftê

Piştî veqetîna Basel-Landschaftê û Baselê ji hev, Basel-Landschaftê bû bû nîv-kanton. Nîv-kantona din jî Basel e û her du tevlî hev wekî kantonekê tê pênasekirin. Alozîyên civakî, aborî û siyasî ya di navbera bajar û herêmên gundewar de sebeba vê parçebûnê bû. Parçebûna kantonan a di navbera du alîyan de …

Bêtir »

Frederiksen cara sêyemîn dibe serokwezîra Denmarkê

Serokwezîra Denmarkê Mette Frederiksen ji bo avakirina hikumeteke koalîsyonê bi sê partîyên di parlamentoyê de li hev kir. Bi vê encamê, lîdera denmarkî wê ji bo cara sêyemîn erka xwe bidomîne. Frederiksen ji sala 2019an û vir ve serokwezîra Denmarkê ye. Serokwezîra Denmarkê Mette Frederiksen ji bo damezrandina hikumetê bi …

Bêtir »

Belfast Polîtîkaya Zimanê Îrlandî erê kir

Meclîsa Beledîyeya Bajarê Belfastê, piştî heşt mehên alozîya li ser mijarê Polîtîkaya Ziman a Îrlandî erê kir. Ji niha û pê ve îrlandî ligel îngilîzî dibe zimanê fermî yê beledîyeyê û ji bo avahîyên xizmetê yên beledîyeyê tabelayên duzimanî tên amadekirin. Herwiha, Beledîyeya Belfastê wê ji bo polîtîkaya nû 1.9 …

Bêtir »

Reforma Fransayê derî li nîqaşa dekolonîkirinê vekir

Reformeke ji alîyê Parlamentoya Fransayê ve hat qebûlkirin, di nava alîgirên self-determînasyonê de rastî reaksîyonan hat. Rêxistina gelê kanak FLNKS û nûnerê tevgera herêmparêz a Régions et Peuples Solidaires reformê protesto kirin. Welatîyên Kaledonyaya Nû ku giraveke di bin kontrola Fransayê de ye wê di 28ê hezîranê de biçin ser …

Bêtir »

Pîrozbahîya mezin a ji bo çand û zimanê Mallorcayê

Di roja sirûda Mallorcayê de li giravê çalakîyên girseyî hatin lidarxistin. Di bernameyan de nasnameya kolektîf a Mallorcayê û bi awayekî giştî jî ya Giravên Balearê ku dîrok û zimanê katalanî du stûnên wê yên sereke ne, derketin pêş. Girava Mallorcayê  100 salîya sirûda xwe ya neteweyî La Banguerayê pîroz …

Bêtir »