Arşîvên Tag: ziman

Di 16ê hezîrana 1976an de, bi hezaran xwendekarên reş li bajaroka Sowetoyê ya Afrîkaya Başûr li dijî siyaseta perwerdehiyê protestoyekê li dar xistin. Serhildan, piştî biryara hikûmetê dest pê kir ku zimanê afrîkanî (afrikaans) li dibistanên reşan kir zimanê perwerdeyê. Bersiva tund a polîsan bû sebema ku gelek xwendekar werin …

Seroka Navarrayê Maria Chivite ji bo naskirina zimanê baskî wekî zimanê xwemalî li seranserê herêmê, pêşnîyaza guherîna statuya xweserîyê kir. Armanca vê reformê rakirina sînorên ji bo zimanê baskî ne. Ev pêngav ji aliyê partiyên netewperest ên Welatê Baskê ve wekî xaleke dîrokî  hat nirxandin. Seroka Hikûmeta Herêma Navarrayê, Maria …

Bi hezaran kes îro tevlî meşa ku ji aliyê Kontseilua ve li Pamplonayê (Iruñea) hat organîzekirin bûn. Çalakgeran di meşê de daxwaza piştgiriyeke xurtir ji bo zimanê baskî kirin. Beşdaran banga pêşxistina maf û polîtîkayê zimanî kirin da ku bikaranîna baskî di jiyana rojane de hêsantir bibe. Di çalakiyê de …

Meclîsa Beledîyeya Bajarê Belfastê, piştî heşt mehên alozîya li ser mijarê Polîtîkaya Ziman a Îrlandî erê kir. Ji niha û pê ve îrlandî ligel îngilîzî dibe zimanê fermî yê beledîyeyê û ji bo avahîyên xizmetê yên beledîyeyê tabelayên duzimanî tên amadekirin. Herwiha, Beledîyeya Belfastê wê ji bo polîtîkaya nû 1.9 …

Di roja sirûda Mallorcayê de li giravê çalakîyên girseyî hatin lidarxistin. Di bernameyan de nasnameya kolektîf a Mallorcayê û bi awayekî giştî jî ya Giravên Balearê ku dîrok û zimanê katalanî du stûnên wê yên sereke ne, derketin pêş. Girava Mallorcayê  100 salîya sirûda xwe ya neteweyî La Banguerayê pîroz …

Tevgera ziman ji bo parastina baskî planeke nû ya berfireh ragihand. Bi vê planê armanc ev e, hejmara kesên bi baskî diaxivin di nava deh salan de 300,000 zêde bibe. Tevgera baskî Euskalgintzaren Kontseilua stratejîyeke nû ya bi navê “Têkoşîna Vejînê ya 2036an” eşkere kir. Tevgerê di daxuyanîya xwe ya …

Wezareta Perwerdehîyê ya Fransayê ragihand ku ew ê ji bo “zimanên herêmî” statuyeke taybet pêşkêş bike. Daxuyanî ji alîyê parlamenterên ji bo parastina ziman xebatên dikin bi kêfxweşî hat pêşwazîkirin. Fransa xwe amade dike ji bo zimanên hatine marjînalkirin statuyeke taybet pêşkêş bike. Daxuyanîya derbarê mijarê de ji alîyê Wezareta …

Tiştê ku min fêm kiriye tevgera siyasî dev ji daxwaza statûyê, bi taybetî jî statûya ji bo zimanê kurdî bernedaye. Bi tenê vê mijarê wekî merceke çekdanînê danayne ber rayedarên dewletê. Îro hemû derdorên siyasî û civakî gihaştinê wê bawerîyê ku êdî têkoşîna gelê kurd divê ne bi çekan, bi …

Marok di 2011an de zimanê amazîxî bi fermî nas kir û wê kir nava mifredata perwerdeyê. Tevî van gavên giring jî bikaranîna rojane ya ziman roj bi roj kêm dibe û ev jî wekî xetereyeke li hember siberoja ziman tê dîtin. Astengîyên li hemberê zimanê amazîxê tevî ku venasîna wê …

Lîderên sîyasî, sazî û aktîvîstên ziman bi daxwaza parastina zimanê galîsî li Galîsyayê di meşeke girseyî de hatin cem hev. Meş bi boneya Roja Edebîyata Galîsî de pêk hat û ji alîyê Queremos Gallego ve hat lidarxistin. Bi hezaran welatîyên Galîsyayê ji bo parastina zimanê galîsî li bajarê Santiago de …

Tevî ku îro Cejna Zimanê Kurdî ye jî, rewşa kurdî ya niha destûrê nade mirov ji siberoja ziman piştrast be. Li gorî UNESCOyê zazakî ku ji alîyê piranîya kesan wekî zaravayele kurdî tê qebûlkirin, di xetereyê de ye. Li aliyekî din, lêkolînên li qadê jî nîşan didin ku kurmancî li …

Aktîvîstên zimanê astûrî ji bo statuya ziman li bajarê Oviedoyê ya li Herêma Otonom a Astûrîyasê meş û mîtîngeke girseyî li dar xistin. Di çalakîyê daxwaza fermîbûna astûrî hat kirin û partîya îspanyolîst PP ji ber helwesta wê ya li hember astûrî hat şermezarkirin.  Li herêma Astûrîyas a li bakurê …

Wezîrên Karên Derve yên YE’yê dema hevdîtina li Brukselê ya ku Wezîrê Karên Derve Feysel Mekdad jî beşdar bû, Sûriyê û mafên kêmaran nîqaş kirin. Nûnera Payebilind A Polîtîkaya Karên Derve û Ewlekariyê ya YE Kaja Kallasê ji Rudawê re got, gelê Kurd û perwerdehiya bi zimanê Kurdî jî di …

Pirtûka Samî Tan a li ser zimanê kurdî hat weşandin. Dîrok û taybetîyên zimanê kurdî, peyvsazî û xweşbêjîya zimanê kurdî û rewşa kurdî û têkoşîna ji bo kurdî beşên vê pirtûkê ne.   Pirtûka “Ziman: Man û Neman” ji alîyê Weşanên Sîdar ve hat weşandin. Pirtûk ji alîyê zimannasê kurd Samî …

Beza ji bo ziman çalakîya herî balkêş e ku di salên dawî de li li Ewrûpayê belav dibe. Vê çalakîya ku cara ewil li Welatê Baskê hat lidarxistin, niha li Katalonya û Bretonyayê jî tê lidarxistin. Parastin û pêşketina zimanên hatine marjînalkirin karekî bingehîn ên aktîvîzma ziman e. Aktîvîstên ziman …

Nuqteyên giring:  Brîtanya zimanê kernewek xist bin statûya Beşa III a Peymana Ewrûpî ya Zimanên Herêmî û Kêmaran. Brîtanya bi vê biryarê bi fermî kernewek nas dike û wê wekî parçeyekî nasnameya çandî ya herêma Cornwallê qebûl dike. Zimanê kernewek di lîsteya “zimanê di bin xetereya dijwar de” ya UNESCOyê …

Parastina ziman a di dîroka Polonyaya ji alîyê hêzên navneteweyî ve hatîye parçekirin, polîtîkaya dewleta fransî ya ji bo mîratey kolonyalîzma ziman, doza wekhevîya zimanan a Îrlandayê, lêkolîneke dawî ya li ser zimanê kernewek a ku ji bo jinûvevejîna wê xebat tê kirin nivîsên  e-kovarê ne. Hejmara îlonê ya e-kovara …

Di Komxebata “Stratejî û Polîtîkayên Têkoşîna Ji Bo Zimanê Kurdî” de rêbazên ji bo parastina ziman hatin gotûbêjkirin. Bername di 15. û 16yê çirîya pêşîn de li Wanê hat lidarxistin. Ji bakurê Kurdîstan û Tirkiyeyê gelek kes û nûnerên saziyan tev li komxebatê bûn. Di roja yekemîn de “Di Tevgera …

Hejmarê dawî ya e-kovarê bi giranî li ser têkoşîna ziman a li cîhanê ye. Alsas, Newala Aranê û Îrlanda mijarên vê hejmarê ne. Hejmara Tebaxê ya e-kovara ziman hat weşandin. Bi vê hejmarê e-kovar gihîşt hejmara xwe ya 4. Hejmarê dawî bi giranî li ser têkoşîna ziman a li cîhanê …

Yekitîya Zimanê Îrlandî ku yekemîn tevgera ziman bû, di 1893an de hat damezrandin. Tevgera ku bi dehan salan ji bo parastina îrlandî xebatê dike, niha li tevahîya Îrlandayê xwedî 200 şaxan e. Tevî ku tevgerê nikarîbû îrlandî bike zimanê civakê, bi saya têkoşîna wê  zimanê îrlandî îro neketîye nava zimanên …

Alîgirên serwerî û parastina ziman biryara Zanîngeha Strasbourgê ya derbarê alsasî de protesto kirin. Rektorîya zanîngehê di biryara xwe de diyar kiribû, wê ji meha îlonê û şûn ve ziman û çanda herêmî ji mifredatê derxin. Alsasî helwesta li hemberê zimanê xwe bi çalakîyekê protesto kirin. Çalakîya ku ji pêşengîya …