Arşîvên Tag: federalîzm

Di vê dema ku modela netew-dewleta navendîparêz di nava krîzên aborî û çandî de ye tecrûbeyên ji kantonan a Swîsreyê û welatên xweser ên wekî Katalonyayê nîşan didin ku siberoja bihevrejîyana neteweyan encax dikare bi paradîgmayeke nû bi rengekî aram pêk were Di destpêka sedsala 21ê de, cîhan rûbirûyî paradoksekê ye ku felsefeya …

Quebec ku piştî “Şoreşa Bêdeng” ji bo parastina nasnameya xwe ya çandî berê xwe da reformên kûr ên modern, îro bi rêya sîstemeke asîmetrîk di nava Kanadayê de xwedî statûyeke nîv-dewletî ye. Herêm bi sepandina hişk a Qanûna 101 û 96an zimanê fransî wekî tekane zimanê fermî diparêze û bi …

Nakokiyên di navbera hikumeta federal a Kanadayê û Albertayê de bi polîtîkaya Partiya Yekbûyî ya Mihefezekar (UCP) re ket qonaxeke gelekî krîtîk. Pêvajoya ku bi pejirandina Qanûna Serweriya Albertayê dest pê kir, rê li ber wê yekê vekir ku rêveberiya herêmî midaxaleyên federal ên di karûbarên navxweyî de asteng bike. …

21 tîrmehê Roja Neteweyî ya Belçîkayê ye. Ev roj ne tenê bîranîna hilbijartina Qralê yekemîn, Leopold I di sala 1831’an de ye, lê di heman demê de nîşana destpêka dewleteke nû ya serbixwe ye. Belçîka nêzîkî du sedsalan ji welatekî navendîparêz veguherîye yek ji dewleteke herî pêşketî yê federal.   Piştî têkçûna Împaratoriya Napolyon, …

Prosesa ku di 1ê tîrmeha 1867an de bi yekbûna çar parêzgehan û avabûna Konfederasyona Kanadayê dest pê kir, piştî sedsal şûn de bi dawî bû. Bi Qanûna Destûra Bingehîn a sala 1982an  Kanada bû xwedî serweriyeke tam. Ev dîroka ku ji Konferansên Quebec û Londonê heta Statûya Westminsterê ya 1931an dirêj …

The Federalist Papers çend gotarên xurt in ku tê de Destûra Bingehîn a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê tê parastin. Ev gotar ku tê de hikumeteke federal a bi hêz tê pêşnîyazkirin, bandorê li federalbûna Amerîkayê kirin. The Federalist Papers ku ji 77 gotaran pêk dihat, di 28ê gulana 1788an de …

Çavkanîyên nivîskî cara ewil di sala 763an de qala navê “Aargau”yê dikin. Bajarê Aarauyê navenda sereke bûye ku bingeha Mîrektîya Aargauyê pêk anîye. Bajar li dedora sala 1240an de ji alîyê Kontên Kyburg ve hatiye damezrandin û tevlî wan, Kontên Lenzburgê û yên Habsbûrgan li erdên bakurê Aargauyê bûne serdest. …

Hewzeya Çemê Rhonê ku ji av û rûbarên diçin ser vî çemî pêk tê, wekî sînorên Kantona Valaisê tê qebûlkirin. Newala Çemê Rhonê, Alpên Pennine û Alpên Berne ku du rêzeçiyayên herî mezin ên kantonê pêk tînin, ji hev vediqetîne. Sebeba ka çima navê Vallais li kantonê hatîye kirin, hebûna …

Pergaleke kanton û beledîyeyan a ji xwe re modela swîsî esas digire, wê destûrê bide komên di nava hev de ne bi rengekî aştîyane bi hev re bijîn û di heman demê de newekhevîtîyên xurt ên di navbera herêmên ji alîyê çavkanîyan ve dewlemend û ên hatine marjînalkirin de ji …

Jura ji alîyê nifûsê ve kantona herî biçûk a Swîsreya Romand e ku piranîya erdên wê ji çîyayan pêk tê. Kanton, wekî çend kantonên din ên li welêt bi navê “komar” tê pênasekirin. Kanton navê xwe ji Çîyayayên Jura girtîye ku piranîya sînorên Swîsre û Fransayê pêk tînin. Profîl Nifûs: …

Neuchatel kantoneke li herêma Swîsreya Roman a fransîaxêv e. Erdên kantonê bi piranî ji Çiyayên Jura yên li bakur pêk tên. Gola Neuchatelê ku gola herî mezin a di nava erdên Swîsreyê de ye sînorên başûr ên kantonê ye. Mîrektîya Neuchatelê di sedsala 12. de hatîye damezrandin û herêm di …

Fribourg kantoneke li rojavayê Swîsreyê ye û ji alîyê rûbera erdên xwe heştemîn kantona herî mezin a welêt e. Navê kantonê xwe dispêre peyva almanî “Freiburg” (bajarê azad). Tevî ku parçeyeke wê ya mezin li herêma Swîsreya Roman e, ji ber hebûna hejmareke zêde almanîaxêvan wekî kantoneke duzimanî tê qebûlkirin. …

Profîl Nifûs: 531.000 Berfirehbûn: 248 km² Paytext: Cenev Zimanê fermî: Fransî Kengî tevlî Swîsreyê bû?: 1815 Cenev kantoneke li herêma Swîsreya Roman e ku li başûrêrojavayê welêt e. Kanton navê xwe ji bajarê Cenevê girtîye ku bi nifûs û aborîya xwe bajarekî giring ê Swîsreyê ye. Sê alîyên erdên kantonê …

Pisporê federalîzmê Khim Lal Devkota gotareke bi sernavê “dersên Swîsreyê yên ji bo rêwîtîya federal a Nepalê” nivîsand. Di gotarê de tê gotin, “mînaka Swîsreyê nîşan dide, rêvebirina baş, sazîyên xurt û federalîzma kêrhatî pêdivîyên ji bo pêşketinê ne.” Nepal welatekî Asyayê ye ku piranîya erdên wê ji Çiyayên Hîmalayayan pêk …

Gelên Fransayê nema modela jakoben a terîtoryal qebûl dikin. 73 ji % gelên li Fransayê daxwaza federalîyê dikin. Piranîya civakê dixwazin herêm li gorî krîterên çandî û zimanî bên damezrandin. Daxwazên parastina nasnameya herêmî û zimanî di nava civaka Fransayê de xurt dibe. Piranîya gelên li herêmên sînor dijîn, dawxaza …

Hikumeta netewperest a Narendra Modî dixwaze hîndu li her alîyê Hindistanê ferz bike. Polîtîkaya serdestkirina hîndû herî zêde li li eyaletên li başûrê welêt rastî berxwedanê tê. Polîtîkayên hikumeta federal aştîya ziman a li Hindistanê gav bi gav xera dike. Hikumeta netewperest a Narendra Modî dixwaze zimanê hîndu li her …

Sefîrê Amerîkayê yê Tirkîyeyê Tom Barack li Şamê wekî netewperestekî ereb axivî: Barack got li Sûrîyeyê federalîzm “bi kêr nayê” û ji bo vê vî welatî “yek niştiman, yek milet, yek artêş û yek hikumet” parast. Dîplomasîya ji bo statuya Rojavayê Kurdistanê bi lez pêş dikeve. Nûnerên Rêveberiya Xweser a …

Mixabin, di hemû rojhilata navîn de modela federal pir kêm tê zanîn. Ji ber ku herkes bawer dike ku her federalî destpêka veqetînê ye. Belkî mirov divê li pergalên federal ên Swîsre an DYAyê binêre da ku bibine ku ev dikarin ji bo dewletên di asteke bilind de xwedî cihêrengîyê …

Sîyasetvana kurd Îlham Ehmed tevlî paneleke li Meclîsa Londonê bû. Ehmed di bernameyê de federalîzmê ji bo Sûrîyeyê pêşnîyaz kir. Hevseroka Ofîsa Têkiliyên derve yê Rojavayê Kurdistanê Îlham Ehmed tevlî paneleke Meclîsa Londonê. Panel ji alîyê Navenda Pêşketina Kurdî hat lidarxistin. Gelek siyasetmedarên kurd ên li Brîtanyayê tevlî bernameyê bûn. …

Sîyasetvanê îtalyayî Alessandro Cillo Vignia got, ew hêvî dikin Sûriyeyê jî wekî Iraqê heye, desthilateke xurt a kurdan bê amadekirin. Cillo Vignia da zanîn, damezrandina dewleteke federal a kurdan a ku ji aliyê kurdan ve bê birêvebirin, wê ji bo vê herêma ku îro di nava alozîyê de ye bibe …

Hevdîtina yekemîn a di navbera Hêzên Sûriyeya Demokratîk (HSD) û rêveberîya nû ya li Şamê pêk hat. Hevserokê Nûnertiya Meclîsa Sûriyeya Demokratîk (MSD) yê Washingtonê Bassam Îshaq ji Rûdawê re ragihand, di civînê de mijarên leşkerî hatine gotûbêjkirin. Hevdîtina yekemîn a di navbera Hêzên Sûriyeya Demokratîk (HSD) û rêveberîya nû …